1

PHẦN MỞ ĐẦU
Hà Nội.
Xanh.
Một màu xanh yên ả nhưng trống trải trong những ngày hòa bình đầu tiên.

★

Hà Nội đã chớm bước vào hè, trời nín gió nhưng phố phường lại bồi hồi dịu
mát như có ngọn gió hanh hao mơ hồ nào thổi dọc theo những hàng cây, mái ngói
vào tận mỗi khoảnh sân, góc nhà khiến cho niềm vui bảng lảng, ngây ngất trong
ánh mắt người cứ rờ rỡ nhen lên, vỡ ra, lan tỏa, lẫn cả lắng chìm, hụt hẫng. Dẫu
biết rằng cái gì phải đến sẽ đến nhưng khi nó đến sao lòng dạ lại cứ thấy bất chợt
ngổn ngang, xốn xang, ngỡ ngàng dường như không phải, không có thật, dường
như đang mơ thế này!
Phải chăng chưa có thời khắc linh diệu nào của dân tộc, của một vùng đất lại
xen lẫn nhiều tâm trạng trái chiều nhau đến thế? Bởi có những người cha, người
chồng, người con, từ trong rừng xanh đã xiêu vẹo trở về, nhưng cũng còn biết bao
người cha, người chồng, người con cho đến giờ phút này vẫn chưa thấy hình bóng
và có thể sẽ không bao giờ thấy hình bóng ở nơi đâu. Nụ cười xen nước mắt, nỗi
đau trộn niềm vui, cái sống cái chết, cái thăng hoa điều mất mát cùng lúc òa ập,
len lỏi, giằng xé, quẫy đạp trong đáy sâu lòng dạ những con người vừa kiệt sức
vặn mình trong chiến cuộc, trong đợi chờ.
Hà Nội hân hoan như sống lại, trẻ lại nhưng Hà Nội cũng lặng thầm xao xác.
Mặt Hồ Gươm sáng nay xanh hơn nhưng cũng dường như man mác buồn hơn.

★

Giữa cái đan xen, ngào trộn ấy, vẫn có một nơi mà ở đó con người đang tìm về
cõi tĩnh để được nghe, được thả hồn, được giãi bày, được lắng kết, được vơi nhẹ
phần nào cái tâm trạng không mấy nhẹ nhàng của mình trong một không gian kiến
trúc thâm nghiêm, cổ kính có từ đầu thế kỷ 20 do người Pháp để lại.
Không gian Nhà hát Lớn.
Trong ánh sáng mờ ảo thấp thoáng chút cô tịch thần thánh, một bản giao
hưởng hợp xướng sâu thẳm đang vang lên vỗ ào ạt vào khắp bốn bức tường mang
màu hồng nhạt. Bản nhạc như một âm hưởng thao thiết chạy suốt chiều dài cuộc
chiến, làm thức dậy trong lòng người những cảm xúc bồi hồi khác lạ. Cả khán
phòng im phắc với những đôi mắt nhìn lên đắm chìm như thấm từng nốt nhạc. Đó

2

là những giai điệu về chiến tranh, về khát vọng yên hàn, về sự mất mát và lòng
kiêu hãnh, về tình yêu và chia ly, về cái lãng mạn và điều trần trụi, về cái nhất thời
và cái vĩnh cửu của cuộc đời... về tất cả.
Nét nhạc bùng lên lúc cuồn cuộn lúc sâu lắng, lúc trải ra lúc nén lại, khi vỡ nổ
khi trở trăn, chân thật, gợi mở, mãnh liệt đến khốn cùng, khi lại như tiếng gọi thì
thầm đưa con người trở về với những khoảng tối của rừng, khiến cho không ít
người đã không kìm được những giọt nước mắt cứ chực trào ra nơi bờ mi.
Trong đó, ở hàng ghế giữa, nhòa chìm trong bóng tối huyền ảo là khuôn mặt
thanh thoát, phúc hậu của một người đàn bà ngoài năm mươi tuổi. Bà không khóc
nhưng đôi mắt mù mịt, trống rỗng của bà đang nhìn lên kia còn đau hơn là khóc.
Cô gái mặc áo bà ba, quấn khăn rằn khá xinh đẹp, một vẻ đẹp mộc mạc mặn mòi
đặc trưng cho nét đẹp nắng gió của con gái miền Trung ngồi bên cạnh thỉnh
thoảng lại đưa tay sang nắm lấy tay bà, siết nhẹ. Bà để yên, khẽ mỉm cười, một cái
cười trống trải, vô hồn, héo hắt...
Trên kia, dưới ngón tay của những nhạc công tài hoa và của vị nhạc trưởng
đứng tuổi, gầy gò, nét nhạc từ từ rơi vào khoảng lặng rồi bất thần vươn tới cao
trào như một tiếng kêu kiêu hãnh và bi thiết của định mệnh. Bản nhạc dừng lại kết
thúc chương Một trong tiếng Saxophone trầm khàn, ánh ỏi ngân lên lần cuối. Cả
nhà hát lắng đi giây lát trước khi bật vang lên những tràng vỗ tay không ngớt, kéo
dài.
Để chuyển tiếp sang chương kế tiếp, từ trong cánh gà, một người đàn ông tóc
bạc bước ra, giọng ông trầm ấm nhưng không giấu được chút nghẹn ngào cố nén
phát ra từ lồng ngực:
- Thưa tất cả các quý vị và các bạn! Bản giao hưởng hợp xướng mà các quý vị
được nghe phần một vừa rồi là tác phẩm đầu tay nhưng cũng là tác phẩm cuối
cùng của một nhạc sĩ tài hoa. Bởi vì trước, trong và sau bản nhạc này, anh đã
chiến đấu và ngã xuống như một người lính dũng cảm trên chiến trường Thành cổ
Quảng Trị năm 1972. Bản nhạc này anh viết tặng mẹ và lúc này đây, người mẹ ấy
đang ở đâu, làm gì, rất tiếc là chúng tôi chưa bắt liên lạc được.
Bàn tay cô gái lại nắm chặt lấy tay người đàn bà. Toàn thân bà rung lên nhưng
khuôn mặt lại cúi xuống như để che đi, giấu đi sự hiện diện của mình.
Bản nhạc lại tiếp tục, trầm hùng, bi tráng, da diết hơn với những giai điệu dồn
dập, xoáy buốt, nóng rẫy như có lửa cháy phần phật bên trong.
Đôi mắt người đàn bà nhìn lên, mở to, mở to nữa rồi từ trong đôi mắt ấy, như
có một tiếng nổ khủng khiếp xé toạc không gian. Sân khấu biến mất, dàn nhạc
biến mất, cả khán phòng cũng biến mất. Trước mắt bà chỉ còn là bom đạn mù mịt,

3

lửa khói cuộn sôi, gạch đá và cả những thân xác cũng văng lên, hạ xuống... Rồi
một bức tường thành hiện ra lở loét, trắng xác, nát vụn như một bộ xương hóa
thạch méo xếch và từ trên cao, bầu trời bỗng nổi cơn sấm chớp thịnh nộ, soi nhấp
nhóa xuống dòng sông chạy cạnh khu thành đang dâng nước réo gào như có trận
đại hồng thủy kinh hoàng từ thế giới hồng hoang ngàn xưa tràn về. Nước dâng
ngang trời, nước ngập kín đất, nước đỏ bầm màu máu. Mưa xối xả, những giọt
mưa cũng mang màu máu...
Đôi vai mảnh của người đàn bà co rút lại, mắt nhắm chặt, hai tay ôm cứng lấy
đầu, toàn thân rung lên như đang vào cơn sốt rét ác tính.
“Má ơi!”... Cô gái khẽ kêu lên một tiếng rứt ruột rồi ôm chặt lấy bà, ép sát tấm
thân bà vào ngực mình như chở che, như an ủi. Người đàn bà dần hồi tỉnh, mồ hôi
vã ra, khẽ nở một nụ cười mộng mị, lúc ấy mới để mặc cho những giọt nước mắt
khe khẽ chảy ra...

4

1
Hà Nội chiều cuối đông.
Gió lạnh hun hút thổi dọc những phố vắng. Lá rụng cô đơn xuống vỉa hè.
Chiến tranh mới đi qua, cuộc chiến tranh phá hoại khác có thể ghê gớm hơn lại
đang rình rập tìm đến. Hà Nội gượng nhẹ trong những bước chân đi, trong từng
hơi thở, trong mỗi mắt nhìn, lo âu và chờ đợi. Nhưng nhịp điệu Hà Nội, con người
Hà Nội, cảnh sống Hà Nội vẫn diễn ra bình thản, tự tin như hàng ngàn năm qua
vẫn tự tin, trầm mặc trước mọi can qua, thăng trầm giông bão như thế.
Chiều nay võ đường mang tên Vovinam vẫn có khá đông các võ sinh cả nam
lẫn nữ đến miệt mài tập luyện. Những tấm thân trẻ trung căng rướn, những động
tác đầy tràn sức lực, những giọt mồ hôi lấm tấm trên mặt, trên lưng.
Đặng Cường, một thanh niên có vóc người cao ráo, nét mặt khôi ngô, cương
nghị, ở trần, quần dài, để lộ những cơ thịt rắn đanh, xoắn bện nhưng đôi mắt lại
thoang thoảng mang cái buồn bâng quơ của một tâm hồn đa cảm đang một mình
thi đấu với bốn chàng trai khác theo thế võ cổ truyền quen thuộc. Đòn chân đòn
tay từ anh bay ra dứt khoát, biến ảo, mạnh mẽ nhưng có độ dừng đủ để bốn chàng
trai phía trước không làm sao tiếp cận được. Rồi lựa lúc họ sơ hở, anh quét mạnh
một đường chân sát đất khiến cả bốn đều mất thế trụ, đổ rạp xuống. Có một tiếng
vỗ tay rất hồn nhiên của một nữ võ sinh đứng xem vang lên. Anh mỉm cười tiến
đến đỡ từng người dậy. Riêng người thứ tư, một thanh niên vâm vam, thấp đậm,
tóc húi cua, bắn cái nhìn hậm hực về phía cô gái vừa vỗ tay là tự đứng lên cùng
với một câu nói vừa đủ nghe:
- Cậu vẫn thích cái trò đánh lén ấy lắm nhỉ? Xoàng! Tôi muốn mời cậu một
lần nào đó chơi trực điện bằng quyền Anh, thế nó chính nhân quân tử hơn.
Cường cười thật hiền:
- Nếu có dịp, nhưng mình e muộn mất rồi!
- Muộn hay sợ?
Vẫn cái cười không thể hiền hơn:
- Có lẽ cả hai.
Rồi anh quay qua phía ông thầy tóc để búi tó và các môn sinh đang đứng trước
mặt, khoanh hai tay đặt lên ngang mắt nói một câu như đã được chuẩn bị sẵn:
- Thưa thầy! Tuần sau con có việc phải đi xa, xa lắm, chưa biết khi nào về, nên
hôm nay con xin được bái biệt thầy và các bạn đồng môn, xin hẹn ngày trở lại.
Vẫn hồn nhiên, cô gái nhảy lên vỗ tay lúc nãy buột miệng như mếu:

5

- Anh Cường... anh đi đâu?
Cường:
- Tôi đi đến cái nơi mà thằng con trai nào lúc này cũng nên đến!
Ông thầy võ đi đến, ôm chặt anh vào lòng:
- Thầy hiểu. Nếu thầy còn trẻ thì thầy cũng sẽ đi như con. Cái dân mình nó
thế. Nào, thôi, đừng bịn rịn nữa, ta làm một đường quyền để tiễn một cánh chim
sắp bay về vùng bão gió cái nào, các con! Cường, con cũng đứng vào hàng đi!
Tất cả đứng thành ba hàng ngang rồi cùng với tiếng hô dõng dạc của ông thầy,
thân thể họ bay lên, sà xuống, liên hoàn tung ra những đường quyền mãnh liệt, chỉ
nghe có tiếng gió thổi ràn rạt trong phòng...
Bài quyền mang sắc thái trượng phu ly biệt này sẽ còn đi hết phần cao trào nếu
như con mắt sáng rực của Cường không vấp phải một con mắt khác vừa xuất hiện
ngoài cửa. Con mắt của một cô gái đẹp, cái vẻ đẹp lãng mạn, thanh thoát điển hình
của thiếu nữ Hà thành, vận bộ đồ đen sang trọng đang lặng hướng về phía anh.
Anh dừng lại, cúi đầu xin phép tất cả rồi khoác áo đi ra. Đôi mắt to tròn của cô
gái vỗ tay lúc nãy nhìn theo anh thoáng một chút tần ngần, ngơ ngác...

★

Chiều đông ở đâu cũng buồn, chiều đông Hà Nội với những con phố hun hút
gió dường như càng buồn hơn.
Họ đèo nhau trên chiếc xe đạp, đạp chầm chậm trên đường Hoàng Hoa Thám,
đi qua khu Bách Thảo. Khẽ nhìn vào bên trong, nơi chỉ thấy um tùm cây lá và mặt
nước màu chì, Cường mỉm cười:
- Thanh biết không? Hồi học cấp ba anh sống già lắm nhé, mẹ anh bảo anh
như ông cụ non! Mới tí tuổi mà chiều đông nào anh cũng tìm đến đây vào cái giờ
mà các đội tự vệ vừa kịp về và các đôi tình nhân chưa kịp ra để được một mình
độc quyền thiên nhiên và nghĩ về cái chân lý bất di bất dịch của kiếp người.
- Già thật! Cũng giống như mẹ anh bảo cậu con của mình hay chọn lúc mưa to
gió lớn một mình khoác áo mưa đi bộ qua cầu Long Biên để cũng được độc quyền
vũ trụ?
- Có khác một chút, ở đây anh thường chọn một gốc si già nhất, uống một
chén rượu nhạt nhất để được nghe cái âm thanh hoang vắng đến tột cùng nó vỡ ra
trong đầu mình.
- Hoang vắng mà cũng có âm thanh hả anh?
- Đó là một thứ âm thanh chìm, phải thật nhập tâm mới nghe thấy, nó còn xôn
xao hơn mọi thứ âm thanh nổi khác.
Cô gái im lặng. Cường khẽ nhìn sang...

6

- Có chuyện gì phải không em?... Vốn không thích cánh đàn ông cơ bắp, đã có
khi nào em đến tận lò võ tìm anh?
Cô vẫn im lặng, mắt hướng về phía trước như chứa cả cái u hoài của một
chiều giá lạnh.
- Em có đói không?
Anh hỏi và cô khẽ gật đầu. Họ rẽ vào một cửa hàng mậu dịch vắng tanh ở
cạnh đường với những chiếc bàn nhôm lạnh lẽo, cáu bẩn gọi hai tô mì. Chị bán
hàng nét mặt càu cạu đặt cộp hai tô lõng bõng nước trước mặt họ, nói trả tiền
trước. Thanh sầm mặt định phản ứng nhưng Cường gạt đi:
- Anh muốn buổi chiều cuối cùng không có va chạm để mai lên đường cho
thanh thản.
Nhìn hai tô mì trong leo lẻo như mắt ma, không hành không răm không cả thịt,
mặn chát, Cường bật cười:
- Đây gọi là tô mì không người lái hả em?
Rồi họ ăn. Thanh khêu từng sợi nhai uể oải, thỉnh thoảng lại lơ đãng nhìn qua
khung cửa sổ ra mặt đường đã có chiều thưa vắng người qua lại. Còn Cường lại
hồn nhiên húp sùm sụp vèo cái là hết. Anh nhìn lên cười để lộ hàm răng trắng đều
và đẹp:
- Giờ mới thấm câu: đói tức là ngon, yêu tức là đẹp. Thanh này, có lẽ đây sẽ là
hai tô mì ngon nhất trong cuộc đời ẩm thực của anh vì được ăn bên cạnh em, ăn
trước lúc đi xa, ăn trong chiều chiến tranh.
Cô nhìn anh, khẽ mỉm cười bâng quơ không trả lời. Đâu đó, chả biết có đỡ đói
không, họ mỗi người làm một bụng nước chè loãng được vặn ra từ chiếc thùng
nhôm to tướng rồi lại đi tiếp.
Họ đi theo con đường hoa Nhật Tân ra phía bờ sông. Cánh đồng hoa Hà Nội
mùa này chưa có hoa nhưng chắc chỉ hơn tháng nữa thôi là các nụ đào, nụ quất sẽ
tưng bừng khoe sắc để chuẩn bị cho một cái Tết Nguyên Đán đang náo nức đến
gần.
Bờ sông Hồng những năm tháng này còn nguyên vẻ hoang sơ, quạnh quẽ như
hàng ngàn năm qua nó vẫn cứ quạnh quẽ, hoang sơ một màu nguyên thủy như
vậy. Những bãi mía, nương ngô, vườn dâu đang kỳ thay lá trải ra màu xanh dài tít
tắp. Một cánh buồm trôi giữa đôi bờ như một chấm nâu bay về vô định. Xa lắm,
sát mép nước là sự chuyển động nhỏ nhoi của một cái chấm khác, cái chấm mang
dáng hình một người đàn bà tần tảo, âm thầm đi trên cát với gánh cỏ trên vai. Rồi
chỉ một tích tắc sau, cả dòng sông, cánh buồm, gánh cỏ mờ dần, nhòa trong hoàng
hôn ít nắng nhưng lại có rất nhiều gió.

7

Ngồi đằng sau, Thanh chợt khẽ giật áo anh. Con gái Hà Nội hay thật, động tí
là giật áo, nói cũng giật, hỏi cũng giật, không nói không hỏi cũng giật cứ như thể
không giật như vậy thì cái vật thể đàn ông ngồi phía trước kia sẽ biến mất. Cường
nghĩ vui và dừng xe lại:
- Cái gì em?
Thanh rụt rè:
- Anh ở trên này trông xe, em xuống dưới kia em đi... ấy một cái! Tại... uống
nhiều nước quá!
Thì ra là vậy. Cường cười và bóp nhẹ phanh. Đi... ấy một cái! Biết đến bao giờ
anh mới lại được nghe cái động từ nhõng nhẽo, đa chiều đa nghĩa ắp đầy nữ tính
đó. Ấy... Anh biết rằng rồi đây, trong những cánh rừng xa ngái, anh sẽ đem theo
cái từ này vào hành trang như một giọt ngọt ngào, tinh khiết.
Trong khi cô gái xiêu xiêu bước xuống chân đê, lần tìm vào sau một bụi chuối
rậm rạp, anh con trai đủ ý tứ để đứng quay mặt về phía sông, nhìn xa xăm sang
phía bờ bên kia, nơi những tia hoàng hôn hình nan quạt đang hắt lên bầu trời lần
cuối cùng rồi đi vào lịm tắt, chạng chân, khẽ phanh ngực áo như một hiệp sĩ thánh
chiến sẵn sàng lấy máu của mình để bảo vệ cho cái đẹp đang... ấy ở dưới kia. Và
anh sẽ cứ đứng như thế nếu lát sau cô gái không bật lên một tiếng cười khúc khích
ngay phía sau lưng:
- Anh làm cái gì mà như sắp sửa đánh nhau với Diêm Vương, Hà Bá thế?
Xong rồi!
Họ đi thêm một đoạn nữa, đến một chỗ thoáng nhất, có vạt cỏ mịn nhất, ngồi
xuống. Gió thổi mạnh. Tóc cô gái bay dạt về phía sau để lộ một khuôn mặt nhìn
nghiêng được cảnh bãi bờ sông nước phiêu linh ướp vào làm sáng bừng lên tất cả
cái vẻ đẹp nữ tính dịu dàng, thoáng kiêu sa.
Vẻ đẹp ấy đã khiến người con trai bất giác đặt tay lên bờ vai mảnh tròn của cô
kéo khẽ vào lòng mình. Cô gái để im, khẽ nhắm mắt lại...
- Tóc em thơm quá! Mẹ anh bảo, con gái mà biết gội đầu với lá chanh là sau
này chăm chồng chăm con mát tay lắm.
Cô gái không trả lời, chỉ khẽ rùng mình một cái rồi lặng thả tầm mắt sang tận
bên kia sông như đang có sương khói vấn vương mà ảo.
Người con trai nhìn sâu vào đôi mắt vời vợi đó, khẽ hỏi lại cái câu hỏi trên
đường chưa được trả lời:
- Thanh... Hôm nay em lạ lắm! Nói với anh đi, có chuyện gì phải không?
Một tiếng thở dài thật nhẹ như tiếng gió thổi hắt lên từ mặt nước:
- Thế là mai anh đi rồi!

8

- Anh đi rồi anh sẽ về.
Cô gái quay hẳn mặt lại nhìn thẳng vào mắt anh:
- Nhưng có nhất thiết cứ phải như vậy không? Có nhất thiết cứ phải dứt bỏ hết
thảy khi anh không cần phải dứt bỏ, không ai bắt đứa con duy nhất của một liệt sĩ
phải đi cả, trong khi Nhạc viện Tchaikovsky, một học viện danh giá bao nhiêu
người mơ ước mà không được đang chờ anh ở bên kia và cũng chỉ còn không đầy
một năm nữa là anh sẽ tốt nghiệp Nhạc viện bên này?
- Mẹ anh cũng nói như em và nhiều thầy cô, bạn bè cũng nói như em nhưng
anh nghĩ cái sự học là cả đời, học lúc nào cũng được, còn có nhiều dịp để học, lúc
này cả nước theo lệnh tổng động viên ra đi hết, mình ở lại không đành. Và kể cả
em nữa, anh ở lại có thể em sẽ vui hơn, hạnh phúc hơn, nhưng rồi biết đâu ánh
mắt em nhìn anh mỗi sáng ra sẽ lùn đi, sẽ thấp xuống như anh có điều gì không
phải với cuộc đời, đúng không?
Cô gái không trả lời, chỉ khẽ sầm mặt lại, cúi xuống nhặt nhặt những nhánh cỏ
lông gà găm ở gấu quần mình rồi thả ra cho gió cuốn đi.
- Thỉnh thoảng em đến chơi cho mẹ đỡ buồn. Anh... thương mẹ lắm!
Bất ngờ cô bật trở lại:
- Anh thương mẹ nhưng anh có thương thân anh, có thương em không?
- Chính vì thương, rất thương nên anh mới phải đi.
- Người ta bảo anh gàn, anh chơi trội, anh thích biểu diễn lòng yêu nước, biểu
diễn chí nam nhi... em không tin nhưng bây giờ thì...
- Em tin, đúng không? Thôi thì tùy em, mỗi người mỗi quan niệm, mỗi cách
sống. Cách sống của anh không phải do anh chọn mà hình như lịch sử nước mình,
con người nước mình nó thế, có muốn làm khác cũng không được. Hơn thế, bạn
bè đi cả rồi, đi đến vắng lặng cả đường phố, mình ở lại mãi sao được.
Cô không nói nữa, im lặng thả ánh mắt trống trải vào mênh mông...
Gió vẫn thổi. Mặt sông vẫn xao xác. Bóng chiều đang chuyển sang màu sẫm.
Cô gái khẽ rùng mình. Nhận thấy điều đó, anh nhẹ cởi tấm áo gió trên người
khoác cho cô. Cô để yên, hơi thu nhỏ thân mình lại, bé bỏng, tội tình.
Lát sau, như để phá cái không khí nặng nề không cần thiết đang phủ xuống
tâm trạng của họ, anh mỉm cười:
- Đêm qua anh đã viết xong cái ca khúc mà anh đã hứa dành tặng cho em, giờ
anh hát cho em nghe, mình em thôi, nhé!
Cô gái không trả lời. Anh siết cô chặt thêm vào người rồi nhẹ cất tiếng hát.
Giọng hát người con trai không thật hay, thậm chí còn hơi khàn rè nhưng thật
nồng nàn, nóng ấm mà mỗi từ, mỗi nốt thả xuống dường như đều được chiết ra từ

9

gan ruột, từ nỗi niềm sâu xa, chân thật nhất như một lời tâm sự lúc chia xa. Giọng
anh hòa vào bóng tối, vào gió lạnh, vào hương phù sa nồng ngái từ lòng sông phả
lên.
“Anh yêu em như anh yêu Hà Nội... Anh nhớ em như nhớ về một mái ngói xô
nghiêng... Hà Nội xô nghiêng... Sông Hồng chảy nghiêng... Dáng mẹ nằm
nghiêng... Đất nước nằm nghiêng nhìn những đứa con ra trận... Heo may lá rụng,
hương cốm đầu mùa ướp vào mỗi bước chân đi, ướp vào môi người lính như nụ
hôn của em, vội vàng, cuống quýt. Em, mênh mang biển trời, mênh mang Hồng
Hà, mênh mang Trường Sơn, mênh mang em...”
Có một giọt nước mắt rơi ra, lăn nhẹ trên má cô khiến anh chợt dừng lại. Anh
dịu dàng ghé môi hôn khô giọt nước mắt ấy rồi khẽ chuyển nụ hôn vào đôi môi
giá lạnh hơi hé mở kia. Một làn hơi thơm thoảng như ngọn lúa làm đòng tràn vào
thân thể anh, nồng ấm. Lại một giọt nước mắt nữa lăn xuống, thấm vào môi anh,
chảy sâu vào trong anh, ngọt ngào và mặn chát.
- Cám ơn em! Chỉ thế thôi cũng là đủ để anh cất giữ vào hành trang như một
điểm tựa tinh thần, một giá đỡ tâm linh trong những ngày xa cách.
Đến đây thì cô gái bật khóc. Anh để nguyên cho cô khóc, nghĩ rằng sau khóc
chắc chắn sẽ là một câu nói anh đang có ý chờ đợi, một câu nói sẽ sưởi ấm cho
anh trong suốt cuộc hành trình phía trước chưa biết gian nguy, khốc liệt thế nào...
Nhưng không, cô gái tự chùi mắt rồi ngước lên nhìn thẳng vào anh, tiếng nói
cất lên xa lạ như tiếng nói của người nào khác, không kỷ niệm, không yêu thương,
ráo hoảnh:
- Tháng sau em sẽ đi Ba Lan du học.
- Tốt quá! Chúc mừng em! Con đường em đi phải là như thế, anh vẫn hằng
mong em được như thế, cuộc chiến này mình anh đi là đủ rồi. Thanh... trong cái lẽ
cầm súng tới đây, anh có thêm một lý do riêng tư nữa là được giữ gìn cho sự yên
tĩnh học hành của người con gái mình yêu ở trời Tây.
- Nhưng em sẽ không chờ đợi được.
Tiếng nói cô bắn ra như một viên đạn súng kíp xuyên thẳng vào óc khiến anh
choáng váng không còn tin ở tai mình.
- Em nói gì?
- Em không thể chờ đợi.
Lần này tiếng nói bay ra một cách trôi chảy hơn nhưng cũng khô khốc hơn.
Đến đây thì anh đã nghe rõ và chợt vỡ ra về sự im lặng khó hiểu của cô từ đầu
đến giờ. Cô nhọc nhằn, vấp váp nói tiếp như không nói bây giờ thì không bao giờ
có thể nói ra được nữa.

10

- Anh Cường... Chúng mình khác nhau quá! Có thể em tầm thường, em tủn
mủn, em không xứng với tâm hồn khoáng đạt, mạnh mẽ của anh nhưng em là
phận gái, em không muốn giẫm lại cái bước chân bi kịch của mẹ em suốt đời chờ
đợi một con người, người ấy luôn mang trong mình những lý tưởng, hoài bão to
lớn mà quên đi tình yêu gần kề để rồi cuối cùng cả hai đều lỡ dở, mang khổ suốt
đời.
- Tức là em muốn nói người ấy giống tôi? - Cơn choáng đã qua, giọng anh
lạnh lại.
- Tùy anh nghĩ.
Cô trả lời rồi nhẹ cầm lấy bàn tay khẽ run lên của anh, nói tiếp:
- Thực ra cho đến lúc này em vẫn yêu anh, cũng như em đã từng nói anh là
người đàn ông sinh ra để chỉ dành cho em, nhưng chiến tranh chưa biết bao giờ
kết thúc, em lại đi học xa chưa biết điều gì sẽ đến với em nên...
Một tiếng nổ nhỏ vỡ ra trong tim anh. Những điều anh nghe vừa rồi thực chất
gần đây anh cũng đã mang máng đoán ra và có ý chờ đợi nhưng khi nó đến, anh
vẫn không thể không bị choáng nhẹ. Khốn khổ, thì ra sự im lặng và đôi mắt buông
lơi của cô ấy từ đầu đến giờ kết cục là thế này đây. Tất cả những kỷ niệm, những
lời nói, những thề thốt bỗng chốc tan thành mây khói. Chao ôi, em đã nói những
lời thế nào ấy nhỉ? ...Anh là người đàn ông mà bất cứ cô gái nào cũng phải ghen
với em... Đời này kiếp này em chỉ yêu một mình anh thôi... Anh biết không, anh
thật là một người con trai hoàn hảo mà có đốt đuốc đi tìm giữa ban ngày cả đời
cũng không có... Dường như tất cả ưu tú của một người đàn ông đều dồn tụ hết
vào anh: thông minh, nghị lực, đẹp trai, hào phóng, ga lăng, anh như là một thỏi
nam châm cực mạnh cứ hút cạn kiệt lấy từng ý nghĩ hơi thở của em... Em không
cần gì hết, chỉ cần được ở bên anh suốt cả cuộc đời, được chăm sóc, được hầu hạ
anh, được chia sẻ tất cả những vui buồn của anh... Và còn gì ấy nữa nhỉ? ...Chỉ có
cái chết mới chia lìa được chúng ta... Thật hài hước và mỉa mai làm sao!
- Thôi! - Cường đứng dậy. - Thế là đủ, em không cần nói thêm gì nữa. Đúng là
chúng mình khác nhau thật, khác quá xa, chỉ lạ một điều là bấy lâu nay mù lòa thế
nào mà cả hai hoặc ít nhất là ở anh không nhận ra điều ấy. Nhưng vẫn còn kịp, anh
không hận em, không trách em, thậm chí còn cám ơn em đã can đảm, trung thực
hơn nhiều cô gái khác là dám nói trước ra sự thật này thay vì sẽ lẳng lặng thay đổi
khi người lính đã đi xa rồi đổ tại hoàn cảnh trong khi người lính đó vẫn âm thầm
giữ gìn, nâng niu mọi kỷ niệm và cố gắng vượt qua tất cả để trở về gặp lại kỷ
niệm đó.
Trước vẻ chấp nhận dễ dàng và dứt khoát của anh, cô gái lại tỏ ra chới với:

11

- Anh Cường...
Cô bước đến gần anh, áp sát vào ngực anh, hơi ngửa mặt lên, mắt nhắm lại, bờ
môi khao khát như muốn có một cái hôn cuối cùng cho mãi mãi. Nhưng cái hôn
ấy không đến. Cô lại ghì siết lấy anh hơn, muốn kéo thân hình anh nằm xuống cỏ.
- Anh... Trước khi xa... em muốn... lần cuối...
Cường khẽ đẩy cô ra, cài lại khuy áo ngực cho cô, vuốt lại tóc cô, nhưng tiếng
nói lại trở nên rất lạnh:
- Sau tất cả mọi điều mà em vẫn còn muốn gần nhau tận cùng thì đó là cái gì?
Tình yêu hay trả vốn?
- Anh ác lắm!
- Có ác bằng nói lời đoạn tuyệt trước khi người lính đi vào chỗ chết không?
Xin lỗi em, tôi không phải là kẻ chết đói chết khát như thế.
Cô gái bỗng bật khóc:
- Hiểu cho em... Thực lòng em đâu muốn thế, nhưng...
- Em ngồi dậy đi! Không còn gì nhưng chúng ta vẫn còn những kỷ niệm thật
đẹp để lưu giữ. Mà có khi thế lại hay, cả hai đều thanh thản không vướng bận khi
mỗi người mỗi ngả mà chưa biết chặng đường đi phía trước thế nào. Chúc em thu
nạp được thật nhiều kiến thức trở về và tìm được một hạnh phúc trọn vẹn, như ý!
Thôi, ta về, sương bắt đầu xuống rồi.
Anh dắt xe đi trước, cô gái vẫn còn ngồi lại như một hình nhân vô tri bên bờ
sông hoang lạnh...

★

Cường về nhà vào lúc trời đã khuya.
Từ ngoài cổng, anh đã nhận ra mùi khói hương thoang thoảng từ phòng trong
bay ra. Không hiểu sao anh rất sợ cái mùi tâm linh huyền bí mang hơi hướng mất
mát, chết chóc ấy. Cái